صفحه نخست arrow سیاست arrow تركيه عثمانى رقيبى براى ايران اسلامى
 
تركيه عثمانى رقيبى براى ايران اسلامى
نسخه مناسب چاپ ارسال به دوست
امتیاز: / 0 بدعالی 
29 شهریور 1389 - 15:45
تركيه عثمانى رقيبى براى ايران اسلامى

هادي جلومرعي:اسلام‌گرايان تركيه نظراتي متفاوت با ديگران نسبت به دنياي اسلام دارند. حداقل به‌رغم وحدت آراي عموم مسلمانان در احكام اسلامي، مفاهيمي كه آنها از دين اسلام استنباط مي‌كنند با ديگر مذاهب اسلامي متفاوت است.

تركيه اخيرا رفراندوم مهمي را سپري كرد كه به اعتقاد منتقدان حزب حاكم تركيه زمينه‌اي براي گذار تركيه از سكولاريسم به اسلام‌گرايي است. در اينجا من قصد ندارم درباره مفاهيم سكولاريسم و اسلام‌گرايي بحث كنم يا اينكه به ذكر دلايل منتقدان رجب طيب اردوغان مبني‌بر تلاشش براي اسلامي كردن تركيه به جاي سكولاريزه كردن آن بپردازم بلكه مي‌خواهم درباره حكومتي صحبت كنم كه به‌رغم اسلام‌گرايي‌اش روايتي جديد از حكومت اسلامي ارائه مي‌دهد كه تاكنون هم موفق عمل كرده است. در حال حاضر در جهان تنها دو كشور عمده وجود دارند كه داعيه برخورداري از حكومت اسلامي دارند و تلاش مي‌كنند كه خود را به الگويي براي جهان اسلام تبديل كنند؛ ايران و تركيه. اين دو كشور به‌رغم برداشت‌هاي متفاوت‌شان از مكتب اسلامي تنها كشورهاي دنيا هستند كه حكومت خود را نه سكولار، نه طايفه‌اي، نه ليبراليسم، نه كمونيسم يا سوسياليسم بلكه اسلامي معرفي مي‌كنند. تركيه هم مانند ايران تلاش مي‌كند نقشي جديد در تحولات خاورميانه ايفا كند. به اعتقاد بسياري وضعيت فعلي ايران و تركيه از لحاظ تاثيرگذاري در جهان اسلام بسيار شبيه هم است. اما در عين حال عده‌اي نيز ابراز عقيده مي‌كنند كه نقش تركيه در بسياري مواقع در رقابت با نقش ايران در منطقه و دنياي اسلام است. البته در اينجا نكته‌اي را نبايد فراموش كرد، سابقه اسلامي شدن ايران نزديك به 32 سال است و سابقه اسلامي شدن تركيه محدود به شش تا هشت سال. از اين رو تجربه ايران اسلامي بسيار بيشتر از تجربه تركيه تازه اسلامي است. با اين حال و با توجه به اقبال كشورهاي عربي به تركيه، بسياري از تحليلگران تركيه را حداقل رقيب تازه‌اي براي ايران در خاورميانه مي‌دانند. ايران به واسطه برخورداري از حكومت شيعي‌اش همواره مايه نگراني دولتمردان عموما ديكتاتور و سني خاورميانه واقع شده است. از اين رو روي كار آمدن حزب عدالت و توسعه در تركيه به‌عنوان يك حزب اسلام‌گراي سني مورد استقبال كشورهاي عربي قرار گرفته است. به گونه‌اي كه وقتي تركيه در مسائل مختلف خاورميانه نقش‌آفريني مي‌كند، اعراب چندان حساسيت به خرج نمي‌دهند و حتي از نقش مثبت و موثر تركيه در تحولات خاورميانه سخن مي‌گويند. اما هرگاه ايران وارد مسائل خاورميانه شده همواره مورد اتهام كشورهاي عربي قرار گرفته و با اين برخورد خشن مواجه شده كه مسائل عربي عربي است، چرا ايران دخالت مي‌كند. نمونه آن را در مسائل فلسطين و عراق به خوبي مي‌بينيم. اما چنين رويكردي نه‌تنها نسبت به تركيه وجود ندارد بلكه مردم كشورهاي عربي به دليل مواضع ضداسرائيلي رجب طيب اردوغان در تحولات اخير و همچنين دفاع از حقوق فلسطينیان و مردم غزه به او لقب «فارس» يا «اسب‌سوار سالار» داده‌اند. حقيقت اين است كه حزب عدالت و توسعه از تطبيق احكام شرعي به شيوه تركي در مسائل ديپلماتيك و بين‌المللي ابايي ندارد. به‌خصوص كه با تعصب اروپايي در رد به عضويت در آمدنش در اتحاديه اروپا مواجه شده و از اين رو ترجيح مي‌دهد تعريف تازه‌اي براي اثبات وجودي خود به وجود آورد. بي‌شك تعريف اسلامي كه مي‌تواند آن را به گذشته نه چندان دورش با امپراتوري عثماني گره بزند، يكي از بهترين اين گزينه‌ها است. اكنون تركيه به نااميدي شبه‌كاملي از موافقت كشورهاي مهم اروپايي نظير آلمان، فرانسه، يونان و هلند براي به عضويت در آمدنش در اتحاديه اروپا رسيده است. اين موضوع تركيه را براي بازگشت به گذشته تاريخي‌اش بيشتر تحريك مي‌كند. دوراني كه نقشي اساسي و محوري در تحولات كشورهاي عرب خاورميانه داشت و در قالب امپراتوري عثماني براي بسياري از آنها تصميم‌گيري مي‌كرد. با همين هدف رجب طيب اردوغان دو جبهه را براي رسيدن به تركيه آرماني اسلامي‌اش گشوده است. يك جبهه، جبهه داخلي است كه شامل سكولارها و مخالفان اسلاميزه شدن تركيه مي‌شود كه اردوغان با آسودگي خيالي واضح و قاطعيتي بي‌مانند به جنگ آنها رفته و بساط آنها را از ارتش و سازمان امنيت جمع كرده و براي تصفيه آنها در قوه قضاييه نيز نقشه كشيده است. جبهه دوم، نفوذ در كشورهاي عربي و آغاز نقشي جديد براي تركيه در ديپلماسي منطقه‌اي است. شانس زماني به اردوغان روي آورده كه اعراب نيز از ظهور تركيه جديد اسلامي استقبال كرده‌اند. آنها براي خلاصي از نمونه ايراني براي نفوذ در كشورشان دست به دامن نمونه تركي شده‌اند تا شايد بتوانند از نفوذ بي‌شائبه و در حال افزايش ايران در جامعه خود جلوگيري كنند. حال رجب طيب اردوغان خوش‌تيپ به رقابت با محمود احمدي‌نژاد منادي كمك به مستضعفين برآمده كه البته هر دوي آنها از محبوبيت ويژه‌اي در ميان مردم عرب برخوردارند. اسلام‌گرايان تركيه قصد تندروي هم ندارند. رابطه خود را با اسرائيل همچنان حفظ كرده‌اند و خود را به آلترناتيوي ميان اسرائيل و اعراب كه رابطه‌اي با اسرائيل ندارند تبديل كرده‌اند. اين مساله نيز به نقطه قوتي براي تركيه تبديل شده است. چرا كه كشورهاي عربي سال‌ها است كه به دنبال كشوري هم‌كيش خود براي ايجاد پلي ميان خود با اسرائيل هستند. تركيه مي‌تواند بهترين گزينه براي اين كار باشد. آنها از تحقير اروپايي‌ها و وفاداري بي‌قيد و شرط آمريكا به اسرائيل خسته شده‌اند و تركيه را گزينه مناسبي براي خود مي‌بينند. سياست‌هاي تركيه به هيچ‌وجه جاي ملامت و سرزنش ندارد. با پيروزي‌هايي كه اردوغان جبهه به جبهه به دست آورده مي‌توان گفت هنوز روزهاي موفقيت بزرگ تركيه مانده است. ترك‌ها از هم‌اكنون خود را آماده جشن گرفتن آن روز كرده‌اند.
* رئيس مركز رسانه‌اي نور در سوئد و مشاور سابق وزير امور خارجه عراق در امور تركيه / منبع: irdiplomacy.com

نظر ها
افزودن جدید جستجو
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
آدرس سایت:
عنوان:
قالب نوشته:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img] 
 
 
:angry::0:confused::cheer:B):evil::silly::dry::lol::kiss::D:pxinch:
:(:shock::X:side::):P:unsure::woohoo::huh::whistle:;):s
:!::?::idea::arrow:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 
< بعدی   قبلی >